انواع شرکت ها که میتوان طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران راه اندازی نمود شرط لازم برای اداره موفقیت یک کسب و کار است. هر یک از شرکتها برای هدف خاصی طراحی شده و کارآفرین باید با شناخت کامل ابعاد هر یک از آنها قالب مناسب برای کسب و کار خود را انتخاب کند. در این نوشتار قصد داریم تا به اختصار در خصوص انواع شرکت ها توضیحاتی را ارائه کنیم. شما می توانید با مقایسه مزایا و معایب انواع شرکت ها، قالب ساختاری متناسب با سرمایه، هدف و وضعیت شرکایتان را انتخاب نموده و جهت ثبت شرکت موردنظرتان بهترین تصمیم را بگیرید.

تعریف شرکت سهامی عام‌

شرکت سهامی‌عام، شرکت بازرگانی است که سرمایه‌‌ی آن به سهام، تقسیم‌شده که بخشی از این سرمایه از راه فروش سهام به مردم بدست می آید. در شرکت سهامی‌عام، تعداد سهام‌داران نباید از سه نفر کمتر باشد و مسئولیت سهام‌داران، محدود به مبلغ سهام آنهاست. در این شرکت، عبارت «شرکت سهامی عام» باید قبل و بعد از نام شرکت، در تمامی مدارک ذکر شود.

تعریف شرکت سهامی خاص

شرکت سهامی خاص، شرکت بازرگانی است که تمام سرمایه‌ی آن به طور کامل توسط مؤسسین، بدست می آید و سرمایه‌ی آن به سهام، تقسیم شده و مسئولیت صاحبان سهام، ‌محدود به مبلغ سهام آنهاست. تعداد سهام‌داران نباید از سه نفر کمتر باشد و عنوان «‌شرکت سهامی خاص»‌ باید قبل و بعد از نام شرکت، در تمامی مدارک ذکر شود.

تعریف شرکت با مسئولیت محدود

شرکت با مسئولیت محدود، شرکتی است که بین دو یا چند نفر برای امور تجاری تشکیل شده است و هر یک از شرکا بدون اینکه سرمایه به سهام یا قطعات سهام تقسیم شده باشد، فقط به میزان سرمایه‌ی خود نسبت به قروض و تعهدات شرکت مسئولیت دارند. به زبان ساده‌تر می توان گفت در صورتی که شرکت ورشکسته شود و نتواند پاسخگوی طلب‌کاران باشد تنها سرمایه سهام‌داران از بین می‌رود و طلبکاران نمی‌توانند باقی‌مانده مطالبات خود را از اموال شرکای شرکت مطالبه کنند. در نام شرکت باید عبارت ‹‹‌با مسئولیت محدود›› به طور کامل ذکر شود. 

تعریف شرکت تضامنی

شرکت تضامنی، شرکتی است که تحت عنوان مخصوصی برای امور تجاری بین دو یا چند نفر با مسئولیت تضامنی تشکیل می‌شود. اگر دارایی و سرمایه ی شرکت برای تأدیه‌ی تمام قروض کافی نباشد، هر یک از شرکا مسئول پرداخت تمام قروض شرکت هستند. هر قراری که بین شرکا برخلاف این، صورت بگیرد در مقابل اشخاص ثالث، بی اثر خواهد بود. در نام شرکت تضامنی باید عبارت «شرکت تضامنی» ‌و حداقل اسم یک نفر از شرکا ذکر شود.به نوعی دیگر می توان گفت که اگر نام برخی مالکان شرکت در نام شرکت قید شده باشد، شرکت تضامنی محسوب می‌شود. 

تعریف شرکت مختلط غیرسهامی

شرکت مختلط غیرسهامی، شرکتی است که برای امور تجاری تحت عنوان مخصوصی بین یک یا چند نفر شریک ضامن و یک یا چند نفر شریک با مسئولیت محدود، بدون انتشار سهام، تشکیل می‌شود. شریک ضامن، مسئول تمامی قروضی است که ممکن است علاوه بر دارایی شرکت وجود داشته باشد. شریک با مسئولیت محدود، شخصی است که مسئولیت او فقط به میزان سرمایه‌ای است که درشرکت قرار داده است و یا می خواهد قرار دهد. در اسم شرکت باید عبارت «شرکت مختلط» ‌و حداقل اسم یکی از شرکای ضامن، ذکر شود.

تعریف شرکت مختلط سهامی

شرکت مختلط سهامی، شرکتی است که تحت عنوان مخصوصی بین یک عده شرکای سهامی و یک یا چند نفر شریک ضامن تشکیل می‌شود. شرکای سهامی کسانی هستند که سرمایه‌ی آنها به صورت سهام یا قطعات سهام متساوی القیمه درآمده و مسئولیت آنها تا میزان همان سرمایه‌ای است که در شرکت دارند. شریک ضامن کسی است که سرمایه‌ی او به صورت سهام درنیامده و مسئول تمامی قروضی است که ممکن است علاوه بر دارایی شرکت وجود داشته باشد .در صورت تعدد شریک ضامن، مسئولیت آنها در مقابل طلبکاران و روابط آنها با یکدیگر، تابع مقررات شرکت تضامنی خواهد بود. در نام شرکت باید عبارت «شرکت مختلط»‌ ‌و حداقل اسم یکی از شرکای ضامن ذکر شود .

تعریف شرکت نسبی

شرکت نسبی شرکتی است که برای امور تجاری، تحت عنوان مخصوص بین دو یا چند نفر تشکیل می‌شود و مسئولیت هریک از شرکا به نسبت سرمایه‌ای است که در شرکت قرار داده اند. در اسم شرکت نسبی عبارت «شرکت نسبی» و حداقل اسم یکی از شرکا باید ذکر شود؛ در صورتی که اسم شرکت شامل اسامی تمام شرکا نباشد بعد از اسم شریک یا شرکایی که ذکر شده عبارتی از قبیل «و شرکا» و «‌و برادران» اجباری است .

تعریف شرکت تعاونی

شرکت تعاونی شرکتی است که طبق قانون تجارت جمهوری اسلامی ایران، تمام یا حداقل ۵۱% سرمایه‌ی آن به وسیله‌ی اعضا در اختیار شرکت تعاونی قرارگیرد و وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، شرکت‌های دولتی و وابسته به دولت و تحت پوشش دولت، بانک‌ها،‌ شهرداری‌ها، شوراهای اسلامی کشوری، بنیاد مستضعفان و سایر نهادهای عمومی می‌توانند طبق ماده ای از راه وام بدون بهره یا هر راه مشروع دیگر از قبیل مشارکت، مضاربه، مزارعه، ‌مساقات، اجاره، اجاره به شرط تملیک، بیع شرط، فروش اقساطی و صلح، اقدام به کمک در تأمین یا افزایش سرمایه‌ی شرکت‌ های تعاونی نمایند، بدون آن که عضو باشند.

بنابراین می توان گفت در کل شرکت ها با توجه به تفاوت هایی که در مواردی مانند تعداد شرکاء، میزان سرمایه، مسئولیت شرکاء و نحوه تصمیم گیری دارند، در دسته خاصی از شرکت ها جای میگیرند.